Krótka odpowiedź
Fundacja rodzinna to osoba prawna z ustawy z 26 stycznia 2023 r., która gromadzi mienie i zarządza nim w interesie beneficjentów[1]. Właściciel marki e-commerce wnosi do niej zwykle udziały w spółce prowadzącej sklep, minimum 100 000 zł funduszu założycielskiego. Fundacja jest zwolniona z CIT, ale od świadczeń wypłacanych beneficjentom płaci 15%[2][3]. Sejm uchwalił 22 października 2026 r. podwyżkę tej stawki do 19% od 2027 r.; ustawa czeka na dalsze etapy[8]. Fundacja ma sens, gdy chcesz trzymać markę latami. Gdy chcesz gotówki teraz, zwykle lepsza jest sprzedaż.
Fundacja rodzinna według ustawy o fundacji rodzinnej
Ustawa o fundacji rodzinnej definiuje ją jako osobę prawną „utworzoną w celu gromadzenia mienia, zarządzania nim w interesie beneficjentów” i spełniania na ich rzecz świadczeń (art. 2 ust. 1)[1]. Osobowość prawną fundacja nabywa z chwilą wpisu do rejestru (art. 4 ust. 1), a rejestr „prowadzi Sąd Okręgowy w Piotrkowie Trybunalskim” (art. 4 ust. 2)[1]. Ustawa obowiązuje od 22 maja 2023 r.; tekstu jednolitego do 29.10.2026 nie ogłoszono.
Dla właściciela marki suplementów albo sklepu DTC najważniejszy jest art. 5 ust. 1. Fundacja może prowadzić działalność gospodarczą tylko w wymienionych tam zakresach, między innymi „zbywania mienia, o ile mienie to nie zostało nabyte wyłącznie w celu dalszego zbycia” (pkt 1), „najmu, dzierżawy lub udostępniania mienia do korzystania na innej podstawie” (pkt 2) oraz „przystępowania do spółek handlowych, funduszy inwestycyjnych, spółdzielni” (pkt 3)[1].
W praktyce oznacza to jedno: fundacja nie sprzedaje kapsułek, nie kupuje reklam i nie podpisuje umowy z producentem. Robi to spółka. Fundacja jest wspólnikiem tej spółki i właścicielem aktywów, które spółka używa. Jeśli Twoja marka działa dziś jako jednoosobowa działalność, najpierw przenosisz ją do spółki, dopiero potem myślisz o fundacji.
Co właściciel marki wnosi do fundacji: udziały, znak, gotówka
Fundator wnosi mienie na fundusz założycielski „o wartości określonej w statucie, nie niższej niż 100 000 zł” (art. 17)[1]. Wkład niepieniężny wycenia się według wartości rynkowej z dnia wniesienia (art. 19 ust. 1), a każdy składnik trafia do spisu mienia z rodzajem, wartością i wartością podatkową (art. 27)[1]. Fundacja nie może zwrócić fundatorowi wniesionego mienia, chyba że ustawa stanowi inaczej (art. 20)[1]. To, co wniesiesz, przestaje być Twoje.
| Składnik | Jak działa w fundacji | Na co uważać w marce DTC |
|---|---|---|
| Udziały w spółce z o.o. prowadzącej sklep | Fundacja staje się wspólnikiem; zarząd fundacji głosuje na zgromadzeniu wspólników | Umowa spółki może wymagać zgody na zbycie udziałów; ustal, kto w fundacji decyduje o dywidendzie i sprzedaży |
| Znak towarowy marki | Fundacja może go posiadać i udostępniać spółce (art. 5 ust. 1 pkt 2 ustawy) | Przychody z najmu i podobnych umów z podmiotem powiązanym z fundatorem lub beneficjentem nie korzystają ze zwolnienia z CIT (art. 6 ust. 8 ustawy o CIT); czy licencja się w tym mieści - do sprawdzenia w interpretacji |
| Gotówka | Pokrywa minimum funduszu założycielskiego i koszty fundacji | Gotówki wniesionej do fundacji nie odzyskasz jako zwrotu wkładu |
| Domeny, sklep, receptury | Zwykle zostają w spółce, bo spółka na nich zarabia | Rozdzielanie aktywów między spółkę a fundację komplikuje późniejszą sprzedaż i due diligence |
O znaku jako aktywie piszemy szerzej w słowniku Wellmade Studio: znak towarowy. Przy przychodach z udostępniania mienia zwróć uwagę na próg z art. 6 ust. 8 ustawy o CIT: wyłączenie dotyczy sytuacji, w której wielkość udziałów „wynosi co najmniej 5 %”[2].
Beneficjenci i statut: co ustalić, zanim pójdziesz do notariusza
Beneficjentem może być osoba fizyczna albo organizacja pożytku publicznego (art. 30 ust. 1), także sam fundator. Beneficjenta „umieszcza się na liście beneficjentów” (art. 31), z imieniem, nazwiskiem, PESEL lub NIP i adresem (art. 32)[1]. Statut „sporządza się w formie aktu notarialnego” (art. 26 ust. 1) i musi zawierać między innymi „szczegółowy cel fundacji rodzinnej”, zasady prowadzenia listy beneficjentów i przeznaczenie mienia po rozwiązaniu (art. 26 ust. 2 pkt 3, 5 i 13)[1].
Zarząd jest obowiązkowy i „składa się z członka albo większej liczby członków” (art. 56). Rada nadzorcza staje się obowiązkowa, gdy liczba beneficjentów przekracza 25 osób (art. 64 ust. 2)[1]. Statut piszesz na 20 lat, nie na kwartał.
Checklista statutu dla fundacji, która trzyma udziały w marce
- Kto jest w zarządzie fundacji i czy ta sama osoba zostaje prezesem spółki.
- Kto decyduje o sprzedaży udziałów spółki: zarząd sam, za zgodą rady, czy zgromadzenia beneficjentów.
- Polityka dywidendowa spółki i harmonogram świadczeń. Ile gotówki zostaje w marce na zapasy i reklamę, ile idzie do fundacji.
- Co się dzieje, gdy beneficjent pracuje w spółce: wynagrodzenie za pracę to inna kategoria niż świadczenie z fundacji.
- Zasady zmiany statutu po śmierci fundatora. Bez nich fundacja zastyga w wersji z dnia podpisania.
- Przeznaczenie mienia po rozwiązaniu fundacji, w tym udziałów w spółce.
Rejestr fundacji rodzinnych i formalności krok po kroku
- Akt założycielski u notariusza. Akt założycielski albo testament „sporządza się w formie aktu notarialnego” (art. 22)[1]. Z chwilą jego sporządzenia powstaje fundacja rodzinna w organizacji (art. 23).
- Statut i spis mienia. Statut w formie aktu notarialnego, spis mienia na piśmie (art. 26 i 27). W spisie wpisujesz udziały spółki z wyceną rynkową - przyda się później przy sprzedaży.
- Organy i fundusz założycielski. Powołujesz zarząd, ewentualnie radę nadzorczą, i wnosisz mienie na fundusz założycielski (art. 21)[1].
- Zgłoszenie do rejestru w 6 miesięcy. Fundacja w organizacji traci zwolnienie z CIT, gdy „nie została zgłoszona do rejestru fundacji rodzinnych w terminie sześciu miesięcy od dnia jej powstania”, i to od dnia powstania (art. 6 ust. 9 ustawy o CIT)[2].
- Wniosek na urzędowym formularzu. Zgłoszenie jest wnioskiem o wpis (art. 115) i składasz je na formularzu (art. 119)[1]. Po wpisie fundacja nabywa osobowość prawną.
- Wspólnicy spółki i KRS. Gdy fundacja nabywa udziały, spółka aktualizuje księgę udziałów i listę wspólników w KRS. Sprawdź, czy umowa spółki nie wymaga zgody pozostałych wspólników.
Od 29 lipca 2026 r. informacje z rejestru są publikowane na stronie sądu i aktualizowane „automatycznie co najmniej raz dziennie”; wnioski elektroniczne idą na adres e-mail sądu z kwalifikowanym podpisem lub podpisem zaufanym i dowodem opłaty[9].
Koszty policz z elementów, nie z ogólnych kwot: fundusz założycielski (minimum 100 000 zł), taksa notarialna za akt założycielski i statut, opłata sądowa od wniosku, doradca podatkowy i prawnik, księgowość fundacji i roczne zeznanie CIT-8FR. Stawki taksy i opłaty sądowej na dzień 29.10.2026 - do sprawdzenia przed decyzją.
Fundacja rodzinna - podatki: CIT fundacji i świadczenia dla beneficjentów
Punkt wyjścia: art. 6 ust. 1 pkt 25 ustawy o CIT zwalnia z podatku „fundację rodzinną”[2]. Zwolnienie ma trzy dziury, które dotyczą właściciela marki wprost. Nie obejmuje podatku z art. 24q (ust. 6), działalności gospodarczej poza zakresem z art. 5 ustawy o fundacji rodzinnej (ust. 7) i przychodów z najmu, dzierżawy lub podobnych umów, w których przedmiotem są składniki majątku służące działalności beneficjenta, fundatora lub podmiotu powiązanego (ust. 8)[2].
Podatek z art. 24q płaci fundacja od świadczenia przekazanego beneficjentowi oraz od mienia przekazanego w związku z rozwiązaniem fundacji. Stawka „wynosi 15% podstawy opodatkowania”, jak przytacza wyrok WSA w Poznaniu z 4 lipca 2024 r. (I SA/Po 66/24)[3]. Przepis obejmuje także „mienia w związku z rozwiązaniem fundacji rodzinnej” (art. 24q ust. 1 pkt 2, cytowany w wyroku WSA w Łodzi, I SA/Łd 768/23)[10].
Po stronie beneficjenta działa ustawa o PIT. Art. 21 ust. 1 pkt 157 zwalnia świadczenia otrzymane przez fundatora i członków jego rodziny; to ten przepis zmienia uchwalona w 2026 r. nowelizacja[7]. Stawka PIT dla beneficjentów spoza kręgu zwolnionego - do sprawdzenia w aktualnym tekście ustawy o PIT, nie podajemy jej z pamięci.
| Zdarzenie | Kto płaci | Zasada (stan na 29.10.2026) |
|---|---|---|
| Dywidenda ze spółki z marką do fundacji | Fundacja | Zwolnienie podmiotowe z art. 6 ust. 1 pkt 25 ustawy o CIT; spółka płaci swój CIT jak dotąd |
| Sprzedaż udziałów spółki przez fundację | Fundacja | Zwolnienie, jeśli zbycie mieści się w art. 5 ust. 1 pkt 1 ustawy o fundacji rodzinnej |
| Licencja na znak lub najem dla spółki fundatora | Fundacja | Najem i podobne umowy z podmiotem powiązanym (próg 5%) bez zwolnienia - art. 6 ust. 8 |
| Wypłata świadczenia beneficjentowi | Fundacja | 15% z art. 24q ustawy o CIT |
| Świadczenie u beneficjenta z rodziny fundatora | Beneficjent | Zwolnienie z art. 21 ust. 1 pkt 157 ustawy o PIT |
| Mienie przy rozwiązaniu fundacji | Fundacja | Art. 24q ust. 1 pkt 2 ustawy o CIT |
Opodatkowanie fundacji rodzinnej od 2027 r.: co uchwalił Sejm
Rządowy projekt nowelizacji ustaw o PIT i CIT (druk nr 3148) wpłynął do Sejmu 29 września 2026 r. Sejm uchwalił ustawę 22 października 2026 r., a Senat 27 października 2026 r. wniósł poprawkę[8]. Na 29.10.2026 ustawa nie jest podpisana ani ogłoszona. Treść niżej pochodzi ze sprawozdania Komisji Finansów Publicznych (druk nr 3226) i może się jeszcze zmienić[7].
- Stawka z art. 24q rośnie z 15% do 19%: „wyrazy „15 %” zastępuje się wyrazami „19 %””. Nowa stawka ma dotyczyć świadczeń od roku podatkowego fundacji rozpoczynającego się po 31 grudnia 2026 r.[7].
- Nowy art. 6 ust. 8 pkt 2: brak zwolnienia dla przychodów „ze zbycia mienia wniesionego do fundacji rodzinnej lub przekazanego nieodpłatnie fundacji rodzinnej”, „jeżeli zbycie to nastąpiło przed upływem 2 lat, licząc od końca roku kalendarzowego” wniesienia[7].
- Reguła dwóch lat ma dotyczyć mienia wniesionego „począwszy od roku podatkowego fundacji rodzinnej rozpoczynającego się po dniu 31 grudnia 2026 r.”[7].
- Szersza definicja rodziny fundatora w PIT (art. 21 ust. 49): obejmuje między innymi „zstępnych jego rodzeństwa”[7].
- Ustawa ma wejść w życie 1 stycznia 2027 r.[7].
Dla marki DTC wniosek jest prosty. Jeśli myślisz o fundacji jako o drodze do sprzedaży spółki z mniejszym podatkiem, policz wariant z 19% i z dwuletnim okresem karencji. Jeśli rozmawiasz z kupującym już dziś, fundacja założona pod tę transakcję raczej nie zadziała.
Fundacja rodzinna a późniejsza sprzedaż spółki
Fundacja może zbywać mienie, „o ile mienie to nie zostało nabyte wyłącznie w celu dalszego zbycia” (art. 5 ust. 1 pkt 1)[1]. NSA w wyroku z 18 lutego 2026 r. (II FSK 1010/25) uznał, że fundacja, która przez 10 lat wynajmowała lokale, a potem je sprzedaje, może korzystać ze zwolnienia[4]. Kierunek jest czytelny: liczy się, po co fundacja nabyła aktywo i jak długo nim zarządzała.
Skarbówka patrzy na fundacje pod kątem unikania opodatkowania. Według odpowiedzi Ministerstwa Finansów na interpelację nr 4605 do 12 września 2024 r. Szef KAS wydał opinię w 70 ze 120 wniosków o interpretację, w których mogła mieć zastosowanie klauzula przeciwko unikaniu opodatkowania[6]. WSA w Gliwicach wyrokiem z 25 lutego 2026 r. (I SA/Gl 1017/25) oddalił skargę fundacji na odmowę wydania interpretacji właśnie z tego powodu[5].
Przykład na liczbach umownych
Marka suplementów w spółce z o.o., EBITDA 1,5 mln zł, kupujący oferuje mnożnik 8x, czyli 12 mln zł za 100% udziałów. Liczby są umowne.
| Wariant | Co się dzieje | Podatek od wypłaty 3 mln zł dla rodziny |
|---|---|---|
| Fundacja wniesiona w 2024 r., sprzedaż w 2027 r. | Fundacja sprzedaje udziały; zbycie w zakresie art. 5 ust. 1 pkt 1 | 15% = 450 000 zł (obecnie) albo 19% = 570 000 zł (po nowelizacji) |
| Udziały wniesione w 2027 r., sprzedaż w 2028 r. | Zbycie przed upływem 2 lat od końca 2027 r. | Brak zwolnienia dla przychodu ze zbycia (projekt) plus podatek od świadczenia |
| Bez fundacji, sprzedaż bezpośrednia | Wspólnik sprzedaje udziały i płaci PIT od dochodu | Rozliczenie PIT od zbycia udziałów - osobny temat; porównaj z doradcą |
Kupujący i jego doradcy w due diligence sprawdzą statut fundacji, umocowanie zarządu do sprzedaży udziałów i spis mienia. Brak zgody rady nadzorczej przewidzianej w statucie potrafi zatrzymać zamknięcie transakcji na tygodnie. Jak wygląda sama sprzedaż marki i kto kupuje, opisujemy w tekście sprzedaż marki suplementów.
Sukcesja firmy rodzinnej: fundacja czy sprzedaż marki
Przegląd wszystkich dróg wyjścia, od przekazania dzieciom po sprzedaż inwestorowi, jest w tekście sukcesja czy sprzedaż firmy. Tu zawężamy wybór do dwóch opcji dla właściciela marki e-commerce lub suplementów.
| Sytuacja | Fundacja rodzinna | Sprzedaż spółki |
|---|---|---|
| Chcesz gotówki na życie w ciągu 12 miesięcy | Słabo: majątku nie wycofasz jako zwrotu wkładu, wypłaty to świadczenia | Lepiej: dostajesz cenę od kupującego |
| Marka rośnie, chcesz ją trzymać 10+ lat | Dobrze: fundacja trzyma udziały, rodzina dostaje świadczenia | Sprzedaż oznacza oddanie wzrostu kupującemu |
| Kilku członków rodziny, tylko jeden prowadzi firmę | Dobrze: statut rozdziela zarządzanie i korzyści | Wymaga podziału ceny i zgody wszystkich wspólników |
| Kupujący już złożył ofertę | Ryzyko: klauzula przeciw unikaniu i reguła 2 lat z projektu | Prowadź proces sprzedaży |
| Marka zależy od Ciebie jako twarzy i operatora | Fundacja nie rozwiąże braku następcy w zarządzie spółki | Kupujący też to wyceni, zwykle earn-outem |
Jeśli rozważasz sprzedaż, zacznij od wyceny: ile jest warta marka suplementów. Wynik często rozstrzyga sprawę. Przy wycenie 3 mln zł koszt i obsługa fundacji rzadko się bronią; przy 30 mln zł i trzech pokoleniach rodziny rozmowa wygląda inaczej.
Źródła i przypisy
Cytaty z przepisów i dane pochodzą ze źródeł urzędowych wskazanych niżej. Przed decyzją sprawdź brzmienie obowiązujące w dniu transakcji.
- Ustawa z dnia 26 stycznia 2023 r. o fundacji rodzinnej (Dz.U. 2023 poz. 326), art. 2, 4, 5, 17, 19-23, 26, 27, 30-32, 56, 64, 115, 119 - Sejm, baza ELI
- Ustawa o podatku dochodowym od osób prawnych, tekst jednolity Dz.U. 2026 poz. 554, art. 6 ust. 1 pkt 25 i ust. 6-9 - Sejm, baza ELI
- Wyrok WSA w Poznaniu z 4 lipca 2024 r., I SA/Po 66/24 (cytat art. 24q ust. 1 ustawy o CIT) - CBOSA
- Wyrok NSA z 18 lutego 2026 r., II FSK 1010/25 (zbycie mienia przez fundację rodzinną) - CBOSA
- Wyrok WSA w Gliwicach z 25 lutego 2026 r., I SA/Gl 1017/25 (odmowa interpretacji, art. 119a Ordynacji podatkowej) - CBOSA
- Odpowiedź Ministerstwa Finansów z 26 września 2024 r. na interpelację nr 4605 - Sejm
- Sprawozdanie Komisji Finansów Publicznych o rządowym projekcie ustawy o zmianie ustaw o PIT i CIT, druk nr 3226 (20.10.2026) - Sejm
- Przebieg procesu legislacyjnego, druk nr 3148 (stan na 29.10.2026) - Sejm
- Rozporządzenie Ministra Sprawiedliwości z 22 kwietnia 2026 r. zmieniające rozporządzenie w sprawie rejestru fundacji rodzinnych (Dz.U. 2026 poz. 577) - Sejm, baza ELI
- Wyrok WSA w Łodzi z 28 listopada 2023 r., I SA/Łd 768/23 (cytat art. 24q ust. 1 pkt 2 ustawy o CIT) - CBOSA
To nie jest porada prawna ani podatkowa. Przed decyzją skonsultuj się z prawnikiem lub doradcą podatkowym i sprawdź brzmienie przepisów obowiązujące w dniu wniesienia mienia.