Przewodnik · Due diligence

Vendor due diligence: jak przygotować markę, zanim przyjdzie kupujący

Badanie, które sprzedający zleca sam sobie. Kiedy się opłaca, co obejmuje w marce internetowej, co naprawić przed procesem i czego VDD nie załatwi.

Opublikowano 22 października 2026Czas czytania 6 minAutor

Krótka odpowiedź

Vendor due diligence (VDD) to badanie spółki zlecone przez sprzedającego, zanim pokaże ją kupującym. Sprzedający sam znajduje problemy, naprawia te, które da się naprawić, a o pozostałych mówi pierwszy - w raporcie, który dostają wszyscy oferenci. W marce e-commerce VDD skraca proces, ogranicza renegocjacje ceny po due diligence kupującego i pozwala porównywać oferty na tych samych danych. Nie zastępuje badania kupującego, ale zmienia jego ton.

Czym vendor due diligence różni się od zwykłego badania

W klasycznej transakcji to kupujący zatrudnia doradców, którzy przez kilka tygodni przekopują dokumenty spółki. Sprzedający odpowiada na pytania, dowiaduje się o problemach z listy pytań i negocjuje w defensywie. Vendor due diligence odwraca tę kolejność.

Due diligence kupującegoVendor due diligence
Kto zleca i płaciKupujący lub inwestorSprzedający
KiedyPo liście intencyjnym, w okresie wyłącznościPrzed pierwszym kontaktem z kupującymi
Kto czyta raportTylko kupującyWszyscy oferenci, często z możliwością oparcia się na nim
CelZnaleźć powody do obniżenia ceny lub ochrony w umowieKontrolować obraz spółki i skrócić proces
Ryzyko dla sprzedającegoNiespodzianki w ostatniej fazieKoszt badania i ujawnienie słabych stron wszystkim naraz

Prawnie nic nie zmusza sprzedającego do takiego badania. Ale prawo daje kupującemu powód, by badał dokładnie: przy nabyciu przedsiębiorstwa nabywca odpowiada solidarnie za zobowiązania zbywcy, „chyba że w chwili nabycia nie wiedział o tych zobowiązaniach, mimo zachowania należytej staranności” (art. 554 k.c.)[1]. Im lepiej udokumentujesz stan spółki z góry, tym mniej kupujący musi szukać sam.

Kiedy VDD się opłaca, a kiedy nie

Warto, gdyNie warto, gdy
Rozmawiasz z kilkoma kupującymi równolegleMasz jednego, zdecydowanego kupującego z własnym zespołem
Marka działa w kategorii regulowanej (suplementy, żywność, kosmetyki)Biznes jest bardzo prosty: jeden kanał, kilka produktów, czyste księgi
Historia spółki jest złożona: przekształcenia, kilka kanałów, sprzedaż zagranicznaWartość transakcji nie uzasadnia kosztu badania
Wiesz o problemach i chcesz je nazwać pierwszyNie jesteś gotów naprawić tego, co badanie znajdzie
Chcesz skrócić okres wyłączności kupującegoSprzedaż jest odległa o więcej niż rok - dane się zestarzeją

Zakres VDD dla marki e-commerce

Pełne badanie obejmuje finanse, podatki, prawo i operacje. Tańsza wersja - „red flag VDD” - szuka tylko problemów, które mogą zatrzymać transakcję lub mocno obniżyć cenę. Dla marki internetowej rdzeń wygląda tak:

  1. Jakość wyniku.EBITDA znormalizowana z opisem każdej korekty. Jak liczyć i o co toczy się spór - w tekście o mnożnikach EBITDA w e-commerce.
  2. Jakość przychodu.Uzgodnienie danych z platform sprzedażowych i operatorów płatności z księgami, miesiąc po miesiącu.
  3. Klienci.Kohorty, udział klientów powracających, LTV i CAC według kanałów.
  4. Kapitał obrotowy.Normalny poziom zapasów, należności i zobowiązań - to on decyduje o korekcie ceny przy zamknięciu.
  5. Prawa do marki.Znaki towarowe, domeny, licencje na treści, umowy z twórcami.
  6. Umowy kluczowe.Dostawcy, logistyka, marketplace’y - z oceną klauzul zmiany kontroli.
  7. Zgodność produktów.W suplementach: zgłoszenia, etykiety, oświadczenia zdrowotne. Szczegóły w tekście o ryzykach regulacyjnych w transakcjach.
  8. Podatki i ZUS.Zaległości, ryzyka interpretacyjne, rozliczenia sprzedaży zagranicznej.

Co naprawić, zanim zobaczy to kupujący

Największa wartość VDD nie leży w samym raporcie, tylko w czasie, który zyskujesz na naprawy. Kilka typowych porządków, z przepisami, które za nimi stoją:

ProblemDlaczego ma znaczenieCo zrobić
Umowa spółki ogranicza zbycie udziałówUmowa spółki „może uzależnić od zgody spółki albo w inny sposób ograniczyć” zbycie udziałów (art. 182 § 1 k.s.h.)[2]Uzgodnić zgody wspólników lub zmienić umowę przed procesem
Marka działa na JDGNie ma udziałów do sprzedania; przedsiębiorca może przekształcić działalność „w jednoosobową spółkę kapitałową” (art. 551 § 5 k.s.h.)[2]Zdecydować o przekształceniu albo przygotować sprzedaż przedsiębiorstwa
Sprzedaż tylko części biznesuWyłączenie z VAT dotyczy „transakcji zbycia przedsiębiorstwa lub zorganizowanej części przedsiębiorstwa” (art. 6 pkt 1 ustawy o VAT)[3]Wyodrębnić organizacyjnie i finansowo część, którą sprzedajesz - z doradcą podatkowym
Pracownicy przy sprzedaży przedsiębiorstwaNowy pracodawca „staje się (…) z mocy prawa stroną w dotychczasowych stosunkach pracy” (art. 231 § 1 k.p.)[4]Uporządkować umowy i zaplanować komunikację z zespołem
Znak towarowy na właściciela, nie na spółkęKupujący kupuje markę, która formalnie nie należy do sprzedawanego podmiotuPrzenieść znak na spółkę przed procesem
Konta reklamowe i marketplace na prywatne daneRyzyko utraty dostępu przy przekazaniuPrzepiąć konta na firmę i udokumentować dostępy

Jak przeprowadzić VDD krok po kroku

  1. Ustal zakres i budżet.Pełne badanie czy red flag; finanse i prawo czy także obszar komercyjny.
  2. Wybierz doradców.Niezależnych od ciebie na tyle, żeby kupujący uwierzył w raport. Ustal, czy kupujący będą mogli się na nim oprzeć.
  3. Zbuduj data room.Zacznij od checklisty data roomu.
  4. Uzgodnij dane.Platformy, płatności, księgi - zanim zrobi to kupujący.
  5. Napraw, co się da.Znak, konta, umowy, zgody.
  6. Opisz, czego się nie da.Ryzyko nazwane przez sprzedającego kosztuje mniej niż odkryte w ostatnim tygodniu.
  7. Przygotuj odpowiedzi.Zestaw najczęstszych pytań kupujących z odpowiedziami i dokumentami.
  8. Wejdź na rynek.Raport VDD trafia do oferentów razem z memorandum - patrz proces sprzedaży sklepu krok po kroku.

Czego VDD nie załatwi

  • Nie zastąpi badania kupującego. Poważny kupujący i tak zrobi własne, choć węższe, badanie potwierdzające.
  • Nie jest gwarancją. Za stan spółki odpowiadasz w umowie oświadczeniami i zapewnieniami, niezależnie od tego, co jest w raporcie.
  • Starzeje się. Raport sprzed roku to dla kupującego historia, nie stan obecny.
  • Nie ukryje słabych liczb. Dobrze napisany raport o złym biznesie to wciąż raport o złym biznesie.

Źródła i przypisy

Cytaty z ustaw pochodzą z tekstów jednolitych wskazanych przy każdym akcie. Przed decyzją sprawdź brzmienie obowiązujące w dniu transakcji w ISAP.

  1. Kodeks cywilny (ustawa z 23 kwietnia 1964 r.), brzmienie wg tekstu jednolitego Dz.U. 2024 poz. 1061 - ISAP
  2. Kodeks spółek handlowych (ustawa z 15 września 2000 r.), brzmienie wg tekstu jednolitego Dz.U. 2024 poz. 18 - ISAP
  3. Ustawa z 11 marca 2004 r. o podatku od towarów i usług, brzmienie wg tekstu jednolitego Dz.U. 2024 poz. 361 - ISAP
  4. Kodeks pracy (ustawa z 26 czerwca 1974 r.), brzmienie wg tekstu jednolitego Dz.U. 2023 poz. 1465 - ISAP

Najczęstsze pytania

Co to jest vendor due diligence?
To badanie spółki zlecone przez sprzedającego, zanim pokaże ją kupującym. Raport trafia do wszystkich oferentów i pozwala im porównywać oferty na tych samych danych.
Kto płaci za vendor due diligence?
Sprzedający, bo to on je zleca. Część kosztu zwraca się zwykle w krótszym procesie i mniejszej liczbie korekt ceny po badaniu kupującego.
Czy vendor due diligence zastępuje due diligence kupującego?
Nie. Kupujący zwykle robi własne, węższe badanie potwierdzające, ale opiera się na raporcie VDD i zadaje mniej pytań.
Co obejmuje vendor due diligence marki e-commerce?
Jakość wyniku i przychodu, uzgodnienie danych z platform z księgami, kohorty klientów, kapitał obrotowy, prawa do marki, kluczowe umowy, zgodność produktów z przepisami oraz podatki.
Kiedy zlecić vendor due diligence?
Kilka miesięcy przed planowanym kontaktem z kupującymi - tak, żeby zdążyć naprawić problemy, ale żeby dane nie zdążyły się zestarzeć.
Czy małej marce opłaca się VDD?
Opłaca się, gdy rozmawiasz z kilkoma kupującymi albo działasz w kategorii regulowanej. Przy jednym kupującym i bardzo prostym biznesie wystarczy często dobrze przygotowany data room.

Czytaj dalej

Checklista · Due diligenceDue diligence marki e-commerceZakres, lista kontrolna, czerwone flagiPrzewodnik · Exit i sprzedażJak sprzedać sklep internetowyProces od teasera do zamknięciaChecklista · Due diligenceData room marki suplementówLista dokumentów do przygotowaniaAnaliza · Due diligenceRyzyka regulacyjne w transakcjachCo sprawdza kupujący w kategorii regulowanej

Sprzedajesz za rok? Zacznij teraz.

Przejdziemy przez twoją markę tak, jak zrobi to kupujący - i powiemy, co naprawić, zanim zobaczy to ktoś inny.

Napisz do nas