Krótka odpowiedź
Sprzedaż udziałów w spółce z o.o. to umowa, w której wspólnik przenosi udziały na kupującego, a marka, sklep, zapasy i umowy zostają w spółce. Ścieżka ma sześć kroków: sprawdzenie ograniczeń w umowie spółki (zgoda, pierwokup), umowa w formie pisemnej z podpisami notarialnie poświadczonymi, zawiadomienie spółki z dowodem przejścia, wpis w księdze udziałów, wniosek do KRS w 7 dni i aktualizacja CRBR. Kupujący płaci PCC 1% od wartości rynkowej udziałów w 14 dni.[1][6][8]
Sprzedaż spółki z o.o. przez udziały - co dokładnie zmienia właściciela
W sprzedaży udziałów przedmiotem umowy nie jest sklep internetowy, znak towarowy ani magazyn, tylko prawa wspólnika w spółce. Spółka zostaje tą samą osobą prawną: ma ten sam NIP, te same umowy z producentem, operatorem płatności i platformami, te same zobowiązania i tę samą historię podatkową. Zmienia się tylko to, kto stoi nad nią jako wspólnik.
Dla marki suplementów oznacza to, że powiadomienia GIS złożone przez spółkę, umowy z producentem kontraktowym i konta na marketplace zostają tam, gdzie były. Nie przenosisz ich po kolei. Ta sama cecha działa w drugą stronę: kupujący przejmuje razem ze spółką wszystkie jej ryzyka, także te, o których nikt mu nie powiedział.
Czy w Twojej transakcji lepsza jest sprzedaż udziałów, czy sprzedaż przedsiębiorstwa (asset deal), rozstrzygasz wcześniej. Porównanie obu dróg opisaliśmy w przewodniku o sprzedaży sklepu internetowego. Ten tekst zakłada, że decyzja zapadła: sprzedajesz udziały.
Zgoda spółki i prawo pierwokupu - ograniczenia z umowy spółki
Pierwszy dokument, który otwierasz, to aktualna umowa spółki, nie projekt umowy sprzedaży. KSH pozwala wspólnikom ograniczyć obrót udziałami: „Zbycie udziału, jego części lub ułamkowej części udziału oraz zastawienie udziału umowa spółki może uzależnić od zgody spółki albo w inny sposób ograniczyć” (art. 182 § 1 KSH)[3]. Jeżeli umowa wymaga zgody, a nie mówi nic więcej, „Zgody udziela zarząd w formie pisemnej” (art. 182 § 3 KSH)[3].
W markach DTC po rundzie seed albo z kilkoma wspólnikami założycielskimi w umowie spółki zwykle siedzą trzy typy zapisów. Każdy ma inny skutek dla harmonogramu.
| Zapis w umowie spółki | Co oznacza w praktyce | Co zrobić przed podpisem |
|---|---|---|
| Zgoda spółki na zbycie | Bez zgody sprzedaż jest wadliwa wobec spółki | Uzyskaj pisemną zgodę zarządu albo uchwałę wspólników, jeśli tak stanowi umowa |
| Prawo pierwokupu pozostałych wspólników | Wspólnicy mogą kupić udziały na warunkach uzgodnionych z kupującym | Zawiadom ich w trybie i terminie z umowy spółki, odbierz pisemne zrzeczenia albo poczekaj na upływ terminu |
| Prawo pierwszeństwa, tag-along, drag-along | Wspólnik ma prawo pierwszej oferty, przyłączenia się do sprzedaży albo obowiązek przyłączenia | Sprawdź umowę spółki, umowę inwestycyjną i umowę wspólników |
| Brak ograniczeń | Udziały są zbywalne bez zgód | Sprawdź mimo to zastawy, zajęcia i umowy z inwestorem |
Zapisy z umowy inwestycyjnej, takie jak drag-along czy prawo pierwszej oferty, często nie trafiają do umowy spółki. Działają wtedy między stronami, a nie wobec spółki, ale ich złamanie kończy się sporem z inwestorem. Jak takie zapisy powstają w rundzie, opisaliśmy w tekście o zamknięciu rundy i umowie inwestycyjnej.
Umowa sprzedaży udziałów - forma i treść
Forma jest ustawowa. Zbycie udziału wymaga „formy pisemnej z podpisami notarialnie poświadczonymi” (art. 180 KSH)[2]. W praktyce strony drukują umowę, podpisują ją przed notariuszem, a notariusz poświadcza podpisy. Nie musi to być akt notarialny, ale skan podpisany mailem albo umowa wymieniona kurierem bez notariusza nie przeniosą udziałów.
Treść umowy sprzedaży udziałów w spółce e-commerce ma kilka bloków, które powtarzają się w każdej transakcji. Ich zakres zależy od tego, ile kupujący wie o spółce po badaniu.
- Strony i przedmiot: liczba udziałów, wartość nominalna, numery z księgi udziałów, oświadczenie, że udziały są wolne od zastawów i zajęć.
- Cena i płatność: kwota, rachunek, termin, ewentualny depozyt (escrow) albo płatność w transzach. Jeśli część ceny zależy od wyników, rozpisz to osobno - zasady opisaliśmy w tekście o earn-out.
- Oświadczenia i zapewnienia sprzedającego: o stanie spółki, podatkach, umowach, sporach, znakach towarowych, danych osobowych klientów, powiadomieniach GIS.
- Odpowiedzialność: limit kwotowy, okres, próg minimalny roszczeń, sposób zgłaszania.
- Warunki zamknięcia: zgoda spółki, zrzeczenie się pierwokupu, rezygnacja członków zarządu, spłata pożyczek wspólnika.
- Moment przejścia udziałów: z chwilą podpisu albo z chwilą zapłaty ceny.
W transakcjach od kilku milionów złotych strony często rozdzielają podpis (signing) i zamknięcie (closing). Na signingu podpisują umowę przedwstępną albo warunkową, na closingu przenoszą udziały i płacą cenę. Wtedy forma z poświadczonymi podpisami dotyczy umowy przenoszącej udziały.
Sprzedaż udziałów krok po kroku - od umowy spółki do KRS
Poniżej pełna sekwencja dla spółki z o.o. prowadzącej markę suplementów lub sklep DTC. Kolejność ma znaczenie: zgody i pierwokup przed podpisem, zawiadomienie spółki zaraz po podpisie, KRS w ustawowym terminie.
- Przeczytaj umowę spółki i umowę inwestycyjną. Wypisz zgody, pierwokupy, terminy i formę zawiadomień. Sprawdź, czy udziały nie są zastawione ani zajęte.
- Uzyskaj zgody i zrzeczenia. Pisemna zgoda zarządu albo uchwała wspólników, pisemne oświadczenia wspólników o niewykonaniu pierwokupu.
- Podpisz umowę u notariusza. Forma pisemna z podpisami notarialnie poświadczonymi[2]. Przygotuj tyle egzemplarzy, ile stron, plus jeden dla spółki.
- Zawiadom spółkę. Przejście udziału jest skuteczne wobec spółki „od chwili, gdy spółka otrzyma od jednego z zainteresowanych zawiadomienie” wraz z dowodem przejścia (art. 187 KSH)[4]. Daj zarządowi pismo i kopię umowy, odbierz potwierdzenie z datą.
- Wpisz zmianę do księgi udziałów. Zarząd prowadzi księgę udziałów i po każdym wpisie składa do sądu rejestrowego nową listę wspólników[5].
- Złóż wniosek do KRS. „Wniosek o wpis do Rejestru powinien być złożony nie później niż w terminie 7 dni” od zdarzenia (art. 22 ustawy o KRS)[6]. Wnioski dla spółek z rejestru przedsiębiorców składa się wyłącznie elektronicznie (art. 19 ust. 2 ustawy o KRS)[6].
- Zaktualizuj CRBR. Jeśli zmienia się beneficjent rzeczywisty, spółka zgłasza zmianę „w terminie 14 dni od ich zmiany”, wyłącznie elektronicznie[7].
- Zapłać PCC. Kupujący składa deklarację i płaci podatek w 14 dni (opis niżej)[8].
- Zmień zarząd, pełnomocnictwa i dostępy. Rezygnacje i powołania członków zarządu, prokura, bank, operator płatności, panel sklepu, konta reklamowe, konta na marketplace.
Księga udziałów, lista wspólników i wpis w KRS
Księga udziałów to wewnętrzny dokument spółki, który prowadzi zarząd. Wpisuje się do niej wspólników, liczbę i wartość ich udziałów oraz zmiany. Po wpisie zmiany zarząd składa do sądu rejestrowego nową listę wspólników[5]. W wielu małych spółkach DTC księga nie była prowadzona od dnia rejestracji. Kupujący zauważy to przy badaniu, więc uzupełnij ją przed sprzedażą, a nie w dniu podpisu.
Sąd rejestrowy nie przyjmuje zmiany na słowo. Z orzecznictwa wynika, że przy wpisie zmiany wspólników „sąd rejestrowy może żądać przedstawienia umowy”[5]. Wysyłasz więc wniosek razem z umową sprzedaży, zawiadomieniem i nową listą wspólników.
Termin na wniosek o wpis to 7 dni od zdarzenia[6]. Jeśli spółka go nie dotrzyma, sąd wzywa do złożenia wniosku w dodatkowym terminie 7 dni „pod rygorem zastosowania grzywny przewidzianej w przepisach Kodeksu postępowania cywilnego” (art. 24 ustawy o KRS)[6]. Wnioski do rejestru przedsiębiorców składasz elektronicznie, przez system teleinformatyczny sądów rejestrowych, podpisem osób uprawnionych do reprezentacji[6].
Jeśli spółka powstała w systemie S24 na wzorcu umowy, KSH daje drugą drogę. Art. 180 § 2 stanowi, że zbycie udziałów „jest możliwe również przy wykorzystaniu wzorca udostępnionego w systemie teleinformatycznym”, a oświadczenia stron opatruje się kwalifikowanym podpisem elektronicznym, podpisem zaufanym albo podpisem osobistym[1]. Wzorzec jest prosty, więc przy transakcji z earn-outem, zapewnieniami i zabezpieczeniami i tak potrzebujesz pełnej umowy w formie z poświadczonymi podpisami.
Przykład: sprzedaż 100 udziałów w marce suplementów
Liczby są umowne. Spółka z o.o. prowadzi markę suplementów sprzedawaną we własnym sklepie i na marketplace. Kapitał zakładowy wynosi 5 000 zł i dzieli się na 100 udziałów po 50 zł. Założycielka ma 70 udziałów, wspólnik 30. Umowa spółki wymaga zgody zarządu na zbycie i daje drugiemu wspólnikowi prawo pierwokupu z terminem 30 dni. Kupujący, spółka z branży, chce kupić 100% za 4 000 000 zł.
| Etap | Kto | Dokument | Termin (umowny lub ustawowy) |
|---|---|---|---|
| Zrzeczenie się pierwokupu | Wspólnik z 30 udziałami | Pisemne oświadczenie | Przed podpisem; inaczej 30 dni z umowy spółki |
| Zgoda na zbycie | Zarząd | Pisemna zgoda (art. 182 § 3 KSH) | Przed podpisem |
| Umowa sprzedaży 100 udziałów | Obaj wspólnicy i kupujący | Umowa z poświadczonymi podpisami | Dzień zamknięcia |
| Zawiadomienie spółki | Sprzedający lub kupujący | Pismo z kopią umowy | Dzień zamknięcia |
| Księga udziałów i lista wspólników | Zarząd | Wpis i nowa lista | Zaraz po zawiadomieniu |
| Wniosek do KRS | Zarząd | Wniosek elektroniczny | 7 dni od zdarzenia |
| Zgłoszenie do CRBR | Spółka | Zgłoszenie elektroniczne | 14 dni od zmiany |
| PCC | Kupujący | Deklaracja i zapłata | 14 dni od umowy |
Jeśli wartość rynkowa udziałów odpowiada cenie, PCC przy stawce 1% wynosi 40 000 zł i płaci go kupujący. W tej transakcji sprzedają dwie osoby, więc każda rozlicza swój podatek dochodowy osobno. To osobny temat, którego tu nie rozpisujemy.
PCC od sprzedaży udziałów w jednym akapicie
Umowa sprzedaży praw majątkowych podlega podatkowi od czynności cywilnoprawnych: ustawa obejmuje „umowy sprzedaży oraz zamiany rzeczy i praw majątkowych” (art. 1 ust. 1 pkt 1 lit. a ustawy o PCC)[8]. Przy umowie sprzedaży obowiązek ciąży „na kupującym” (art. 4 pkt 1)[8], podstawą jest „wartość rynkowa rzeczy lub prawa majątkowego” (art. 6 ust. 1 pkt 1), a stawka dla udziałów jako innych praw majątkowych to 1% (art. 7 ust. 1 pkt 1 lit. b)[8]. Termin to 14 dni od powstania obowiązku (art. 10 ust. 1)[8]. Notariusz jest płatnikiem przy aktach notarialnych (art. 10 ust. 2)[8], a przy umowie z samymi poświadczonymi podpisami zapytaj notariusza wprost, czy pobiera podatek. Jeśli nie, kupujący rozlicza go sam. Podatek dochodowy sprzedającego to osobny temat.
Co sprawdzić jako kupujący przed umową sprzedaży udziałów
Kupując udziały, kupujesz całą historię spółki. Zakres badania prawnego, podatkowego i handlowego opisaliśmy w tekście o due diligence marki e-commerce i w przewodniku po kupnie marki. Tu tylko lista rzeczy, które dotyczą samej mechaniki przeniesienia udziałów.
- Odpis z KRS z dnia podpisu i aktualna lista wspólników - czy sprzedający rzeczywiście ma udziały, które sprzedaje.
- Księga udziałów - czy wpisy zgadzają się z KRS i z historią poprzednich transakcji.
- Umowa spółki ze wszystkimi zmianami - zgody, pierwokupy, uprzywilejowania udziałów.
- Umowa inwestycyjna i umowa wspólników - drag-along, tag-along, opcje, obietnice udziałów dla zespołu.
- Zastawy i zajęcia na udziałach - oświadczenie sprzedającego plus własna weryfikacja.
- Uchwały o podziale zysku i dopłatach - czy coś jest należne wspólnikom za okres przed zamknięciem.
- Pożyczki wspólników do spółki - kto i kiedy je spłaca.
- Czy udziały nie wchodzą do majątku wspólnego małżonków - jeśli tak, ustal z prawnikiem, czy potrzebna jest zgoda małżonka.
Badanie i dokumenty najłatwiej zebrać w jednym miejscu. Strukturę takiego katalogu pokazujemy w opisie data roomu i w przewodniku po data roomie marki suplementów.
Typowe błędy przy sprzedaży udziałów w spółce
- Umowa bez poświadczonych podpisów. Podpis elektroniczny albo podpis „na kolanie” zamiast formy z art. 180 KSH[2]. Udziały nie przechodzą, a kupujący zapłacił.
- Pominięty pierwokup albo zgoda. Wspólnik, którego nie zapytano, kwestionuje transakcję. Zbierz oświadczenia na piśmie przed podpisem.
- Brak zawiadomienia spółki. Dopóki spółka nie dostanie zawiadomienia z dowodem, przejście nie jest wobec niej skuteczne[4]. Kupujący nie może głosować na zgromadzeniu.
- Spóźniony wniosek do KRS. Termin to 7 dni[6]. Przygotuj wniosek, listę wspólników i uchwały zarządu przed dniem zamknięcia.
- Zapomniany CRBR. Zmiana beneficjenta rzeczywistego wymaga zgłoszenia w 14 dni[7]. Zrób to tego samego dnia, co wniosek do KRS.
- Dostępy zostają u sprzedającego. Konta reklamowe, panel sklepu, domeny i konta na marketplace przypisane do prywatnych maili założyciela. Zrób listę dostępów jako załącznik do umowy.
- Ustne obietnice udziałów. Pracownik albo twórca, któremu obiecano „kilka procent”, pojawia się po zamknięciu. Ureguluj to przed podpisem.
Źródła i przypisy
Cytaty z przepisów i dane pochodzą ze źródeł urzędowych wskazanych niżej. Przed decyzją sprawdź brzmienie obowiązujące w dniu transakcji.
- Kodeks spółek handlowych, tekst jednolity - Dz.U. 2024 poz. 18 (api.sejm.gov.pl)
- Wyrok Sądu Apelacyjnego w Szczecinie, I ACa 477/12 - forma zbycia udziału (art. 180 KSH), Portal Orzeczeń
- Wyrok Sądu Apelacyjnego w Poznaniu, I ACa 245/17 - przytacza art. 182 § 1-3 KSH, Portal Orzeczeń Sądów Powszechnych
- Wyrok Sądu Apelacyjnego w Gdańsku, V ACa 282/16 - skuteczność przejścia udziału wobec spółki (art. 187 KSH), Portal Orzeczeń
- Wyrok Sądu Okręgowego w Szczecinie, II Ca 1170/13 - księga udziałów, lista wspólników, żądanie umowy przez sąd rejestrowy, Portal Orzeczeń
- Ustawa o Krajowym Rejestrze Sądowym, tekst jednolity - Dz.U. 2025 poz. 869, art. 19, 22, 24
- Ministerstwo Finansów - Zgłoszenie informacji do Centralnego Rejestru Beneficjentów Rzeczywistych (gov.pl)
- Ustawa o podatku od czynności cywilnoprawnych, tekst jednolity - Dz.U. 2026 poz. 191, art. 1, 4, 6, 7, 10
To nie jest porada prawna ani podatkowa. Przed decyzją skonsultuj się z prawnikiem lub doradcą podatkowym.